Η αποτελεσματικότερη πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου, η βελτίωση της αντιμετώπισης του διαγνωσμένου καρκίνου, καθώς και η καλύτερη δυνατή ανταπόκριση της πολιτείας στη διαχείριση της νόσου και των συνεπειών της είναι οι κυριότεροι στόχοι του Εθνικού Σχεδίου Δράσης.
Τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα του Σχεδίου είναι i) η μακροπρόθεσμη μείωση του αριθμού των νέων περιστατικών καρκίνου και τη βαρύτητα της νόσου, ii) η αύξηση της επιβίωσης και των ποιοτικών ετών ζωής των νοσούντων από καρκίνο, iii) η βελτίωση της ποιότητας ζωής των πασχόντων αλλά και της οικογένειάς τους και τέλος, iv) η μείωση του κοινωνικού κόστους της νόσου.
Ο εθνικός σχεδιασμός περιλαμβάνει στόχους που αναπτύχθηκαν γύρω από πέντε άξονες παρέμβασης στην φροντίδα του καρκίνου.
1ος Άξονας: Η πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου
Στα μέτρα πρωτογενούς πρόληψης, σημαντικό ρόλο κατέχουν η συνέχιση και εντατικοποίηση της εκστρατείας κατά του καπνίσματος αλλά και η προσπάθεια μείωσης της επίπτωσης του καρκίνου που σχετίζεται με το αλκοόλ, η οποία συνιστά υψηλή προτεραιότητα.
Η ανάπτυξη ενημερωτικής εκστρατείας για την υγιεινή διατροφή και την αύξηση της σωματικής άσκησης εντάσσεται στο πλαίσιο των δράσεων για μείωση της επίπτωσης του καρκίνου που σχετίζεται με την παχυσαρκία, τη διατροφή και την έλλειψη σωματικής άσκησης (με οφέλη και στη μείωση καρδιαγγειακών και άλλων χρόνιων μη μεταδιδόμενων νοσημάτων που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής).
Σε αυτές εντάσσεται και η θέσπιση νομοθεσίας σχετικά με τη σήμανση των τροφίμων και την πώληση ανθυγιεινών προϊόντων από τα κυλικεία των σχολείων καθώς και σε συνεργασία με άλλα Υπουργεία, η ανάπτυξη πολιτικών που προάγουν τη σωματική άσκηση.
Προβλέπεται επίσης η ανάπτυξη ενημερωτικής εκστρατείας εθνικής εμβέλειας για τη μείωση της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία και την αναγνώριση κλινικών σημείων για τη μείωση της επίπτωσης των κακοηθών νεοπλασιών του δέρματος. Η εκστρατεία θα απευθύνεται στα δημόσια σχολεία, όπως επίσης σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και πληθυσμούς υψηλού κινδύνου (με μακροχρόνια έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες κ.λπ.).
Η δευτερογενής πρόληψη που εντάσσεται στο Σχέδιο Δράσης στοχεύει στην αύξηση της συμμετοχής του πληθυσμού στον προσυμπτωματικό έλεγχο.
Τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η περιοδική γυναικολογική εξέταση σε συνδυασμό με Pap test οδηγεί σε μείωση κατά 70% της θνησιμότητας από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Ωστόσο, μόνο το 25-30% των Ελληνίδων που θα έπρεπε να υποβάλλονται σε Pap test, συμμορφώνονται, και μάλιστα μόλις μία φορά τα 2-3 έτη. Αντιστοίχως, σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία, μόλις το 40-50% των γυναικών που θα έπρεπε να κάνει κλινικό έλεγχο για καρκίνο του μαστού ελέγχεται.
Αναπτύσσονται λοιπόν, στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης εθνικά προγράμματα
προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και τον καρκίνο του μαστού. Οι πληθυσμοί τους οποίους αφορούν τα προγράμματα θα ορίζονται βάσει ηλικιακών και κοινωνικοοικονομικών κριτηρίων, καθώς και σε σχέση με τον βαθμό πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα εξετάζεται η οργάνωση προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου για άλλες μορφές καρκίνου (π.χ. του παχέος εντέρου).
2ος Άξονας: Βελτίωση της αντιμετώπισης του διαγνωσμένου καρκίνου
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η εισαγωγή κλινικών πρωτοκόλλων & κατευθυντήριων οδηγιών στην κλινική πράξη του Ε.Σ.Υ., η πιστοποίηση μονάδων και υπηρεσιών και η προμήθεια και αξιοποίηση βιοϊατρικής τεχνολογίας (ΒΙΤ). Σε αυτή τη δράση θα συμπεριληφθεί η ενίσχυση του εξοπλισμού των κυταρρολογικών και παθολογοανατομικών εργαστηρίων των κέντρων αναφοράς για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Προβλέπεται εξάλλου, η δημιουργία εξειδικευμένων κέντρων θεραπευτικής αντιμετώπισης: στο νοσοκομείο «Έλενα Βενιζέλου» για τον καρκίνο του μαστού, στο νοσοκομείο «Η Σωτηρία», για τον καρκίνο του πνεύμονα· επίσης, η δημιουργία εξειδικευμένου κέντρου για τον καρκίνο του στόματος.
Μείζων στόχος αναδεικνύεται η βελτίωση της λειτουργίας των ογκολογικών νοσοκομείων της χώρας καθώς και των αντίστοιχων τμημάτων των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ. Για τον σκοπό αυτό προχωρά η συγκρότηση ή ενεργοποίηση των Ογκολογικών Επιτροπών στα Νοσοκομεία και τις Ιδιωτικές Κλινικές, ενώ παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία δικτύου αναφοράς και κέντρων αριστείας για τον καρκίνο.
Σχεδιάζεται επίσης παρέμβαση στο ζήτημα της μεταμόσχευσης μυελού των οστών με διάφορες δράσεις (όπως, αναβάθμιση του ΕΟΜ, ενίσχυση των μονάδων μεταμόσχευσης μυελού των οστών και εκστρατεία ευαισθητοποίησης για την αύξηση των εθελοντών δοτών μοσχευμάτων). Ο στόχος είναι η σημαντική βελτίωση της θεραπευτικής αντιμετώπισης της λευχαιμίας των παιδιών, η οποία αφορά περίπου το 30% των περιστατικών παιδικού καρκίνου. Επίσης αξιολογείται η πρόταση ίδρυσης ενός ή δύο σύγχρονων εξειδικευμένων κέντρων ακτινοθεραπείας.
3ος Άξονας: Μεταθεραπευτική αντιμετώπιση, αποκατάσταση και επανένταξη
Προβλέπεται η ανάπτυξη θεσμικού πλαισίου για την κατ’ οίκον νοσηλεία και τη λειτουργία ξενώνων ασθενών τελικού σταδίου και τη συμβουλευτική και παρηγορητική στήριξη με στόχο τη μείωση του κοινωνικού - έμμεσου οικονομικού κόστους του καρκίνου.
Επίσης, πρόκειται να αναπτυχθεί σύστημα επανελέγχου των ογκολογικών ασθενών για την έγκαιρη διάγνωση των μεταστάσεων, ειδικότερα γυναικών που έχουν αντιμετωπιστεί για προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις.
Προβλέψεις έχουν γίνει και για δημιουργία ξενώνων για ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία και των συγγενών τους, καθώς και σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο και με δικαιώματα των ασθενών με καρκίνο. Η δράση αυτή στοχεύει στην αποτελεσματική αποθεραπεία και άμεση εργασιακή και κοινωνική επανένταξη των ασθενών με καρκίνο. Τέλος, είναι υπό μελέτη η λειτουργία ιατρείων πόνου και η δημιουργία ολοκληρωμένων μονάδων ψυχιατρικής υποστήριξης των ασθενών με καρκίνο.
4ος Άξονας: Έρευνα
Στον τέταρτο άξονα παρέμβασης θα προωθηθεί η έρευνα για την παρακολούθηση της επιδημιολογικής εξέλιξης της νοσηρότητας και θνησιμότητας από κακοήθεις νεοπλασίες στην Ελλάδα. Σε αυτή τη δράση εξαιρετικής σημασίας, κεντρικός θα είναι ο ρόλος του προβλεπόμενου Εθνικού Αρχείου Νεοπλασιών (Ε.Α.Ν.), το οποίο θα συνδεθεί με τον Υγειονομικό Χάρτη και τα Δίκτυα Αναφοράς.
Η ολοκλήρωση του Χάρτη Υγείας θα υλοποιηθεί από το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. και την Ε.Σ.Δ.Υ., στο διάστημα 2011-2013, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, συνολικού προϋπολογισμού 6 εκατ. ευρώ.
Στον ίδιο τομέα προβλέπεται η δημιουργία εθνικής υποδομής χαρτογράφησης γονιδιακών αλλοιώσεων σε ογκολογικούς ασθενείς και η διαχείρισή της, καθώς επίσης η ανάπτυξη Συστήματος Αξιολόγησης Περιβαλλοντικών Κινδύνων (δίκτυο καταγραφής ιοντιζουσών και μη ιοντιζουσών ακτινοβολιών, δίκτυο καταγραφής τοξικών & χημικών ουσιών).
5ος Άξονας: Εκπαίδευση
Ο άξονας που ολοκληρώνει το Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο είναι αφιερωμένος στην εκπαίδευση των υγειονομικών Π.Φ.Υ. στην πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου, στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση υγειονομικών που ασχολούνται με την αντιμετώπιση του καρκίνου και στη συνεχιζόμενη εκπαίδευση των ασθενών και των κοντινών τους ανθρώπων για τη διαχείριση της νόσου και την ομαλή κοινωνική και παραγωγική επανένταξή τους.
